jan-van-heemst

JAN VAN HEEMST REVIEWT BARBARA HELMER

 

Jan van Heemst publiceert over kunst, cultuur en filosofie. Momenteel doceert hij kunst- en cultuurstudies aan de Willem de Kooning Aacademie (Rotterdam) en verricht daar onderzoek naar de houdbaarheid van culturele diversiteit in tijden van globalisering en migratie. Zijn laatste publicatie was ‘Tussen Gen en Globe: Europese cultuurgeschiedenis’.

 

Door: Jan van Heemst 

Barbara Helmer legt zich toe op dichtbije natuur: nevelige velden, markante bosschages, hoge luchten. Haar werk is geënt op eigen opnames van landschappen waarin menselijke activiteit soms terloopse sporen heeft nagelaten.

Barbara Helmer trekt erop uit om het nabije van zijn vertrouwdheid te ontdoen. Zij zoekt in het bekende het onbekende en in het gewone het geheimzinnige. Dat gebeurt met de grootst mogelijke aandacht. Zij is gebrand op het achterhalen van essentiële aspecten van voorbijgaande gewaarwordingen. Aan vluchtige fenomenen ontrukt zij duurzame belevingen. Daartoe is een zekere mate van abstractie vereist. Zo alleen laten suggesties van grootse gevoelens zich ervaren in zichtbare nuances. Romantische bravoure is haar vreemd; post-romantische bescheidenheid zet de toon. Wat er hier toe doet, doet er hier vanzelfsprekend toe. Alles ademt rust.

Het natuurlijke is in meerdere versies beschikbaar – potloodtekeningen, zeefdrukken, wandschilderingen. Wij hebben thuis een arcadische tekening van een pleisterplaats aan de snelweg ergens ter hoogte van de Veluwezoom. Het panorama past mooi in het frame van de voorruit van een auto. Maar in de handen van Barbara Helmer verenigen dag en nacht zich opnieuw tot een elegie. Het sensitieve coloriet orkestreert indrukken van vervreemding en bevreemding. De invallende duisternis stemt licht weemoedig. Dit kunstige landschap komt tegemoet aan het verlangen het leven van alledag met brokken ‘natuurlijkheid’ te verfraaien. Als alle tekeningen van Barbara Helmer is ook deze secuur gestapeld; eerst kleur, dan grafiet. Die grijze deklaag tempert het gamma, zoals de avondnevel het late daglicht omfloerst en de schemer in veelkleurige dampen smoort.